Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | C, Am, Dm, G triadlarını ve Cmaj7, Am7, Dm7, G7 akorlarını 5. pozisyonda arpej olarak çalmak. |
| 2 | Bir arpeji kökten, üçlüden ya da yukarıdan aşağı başlatabilmek. |
| 3 | Akor değiştiğinde yeni akorun üçlüsüne ya da yedilisine (hedef nota) bir adımla inmek. |
| 4 | 24 ölçülük etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | Triadları ve 7’li akorları biliyorsun (7’li akorlar). |
| 2 | A doğal minörü 5. pozisyonda çalabiliyorsun (Doğal minör ve ödünç akorlar). |
| 3 | Alternatif pena ile sekizlikleri eşit çalabiliyorsun. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle. Etüdün 17-24. ölçülerini dinle. Gitar tek notalar çalıyor, bas ve davul altta I - vi - ii - V döngüsünü (Cmaj7 - Am7 - Dm7 - G7) tutuyor. Melodi akorları “bilir” gibi duyuluyor: her akor değiştiğinde tam o akora ait bir notaya oturuyor. Bunun yolu arpejlerden geçer.
Arpej nedir? Akorun notalarını aynı anda değil, tek tek ve sırayla çalmaktır. Gamdan farkı: arada gam notası yok, yalnızca akor notaları. C (Do) akoru C, E (Mi), G (Sol); C arpeji de yalnızca bu üç notayı sapta yukarı aşağı dolaşır. Seviye 2’de akorları parmakla tek tek çalmıştın (arpej çalımı); burada ise arpeji bir melodi malzemesi olarak, pozisyonda, pena ile çalıyorsun.
Tek pozisyon, bütün akorlar. Bütün arpejler doğal minör dersindeki 5. pozisyonda: işaret 5, orta 6, yüzük 7, serçe 8 (G telinde B için işaret 4’e uzanır). C majör ve A minör aynı notaları paylaştığı için döngünün dört akoru da bu kutunun içinde. Tablodaki diğer notalar: A (La), B (Si), D (Re), F (Fa).
| Akor | Notalar | 5. pozisyonda (pes → tiz) |
|---|---|---|
| C | C E G | E 8 · A 7 · D 5 · G 5 · B 5 · B 8 |
| Am | A C E | E 5 · E 8 · A 7 · D 7 · G 5 · B 5 |
| Dm | D F A | A 5 · A 8 · D 7 · G 7 · B 6 · e 5 |
| G | G B D | E 7 · A 5 · D 5 · G 4 · G 7 · B 8 |
| Cmaj7 | C E G B | C arpeji + B: G 4, e 7 |
| Am7 | A C E G | Am arpeji + G: D 5, B 8 |
| Dm7 | D F A C | Dm arpeji + C: G 5, e 8 |
| G7 | G B D F | G arpeji + F: A 8, B 6 |
Am7’nin notaları (A C E G) A minör pentatoniğin de notalarıdır; pentatonik 1. kutuyu bildiğin için Am7 arpeji tanıdık gelecek.
Hedef notalar. Doğaçlamada en güçlü anlar akor değişimleridir. Yeni akorun 1’inde onun üçlüsüne ya da yedilisine inersen, melodi akoru “söyler”: üçlü akorun majör mü minör mü olduğunu, yedili ise rengini taşır. Kök de güvenlidir ama daha az renklidir. En güzel varışlar bir adımla (yarım ya da tam ses) gelir:
| Değişim | Hedef | Nereden |
|---|---|---|
| Cmaj7 → Am7 | C (Am7’nin üçlüsü) | B ve D arasından (sarma) |
| Am7 → Dm7 | F (Dm7’nin üçlüsü) | E’den yarım ses yukarı ya da G’den aşağı |
| Dm7 → G7 | B (G7’nin üçlüsü) | C’den yarım ses aşağı: ii’nin yedilisi V’nin üçlüsüne |
| G7 → Cmaj7 | E (Cmaj7’nin üçlüsü) | F’den yarım ses aşağı: V’nin yedilisi I’in üçlüsüne |
Son iki satır ii-V-I dersinden tanıdık: shell’lerde D ve G tellerinde gördüğün yarım ses hareketleri, şimdi tek bir melodide.
| Ölçü | Akorlar | İçerik |
|---|---|---|
| 1-8 | C Am Dm G (iki kez) | triad arpejleri: 1-4 yukarı-aşağı, 5-8 yukarıdan aşağı |
| 9-16 | Cmaj7 Am7 Dm7 G7 (iki kez) | 7’li arpejler; her akor bir öncekine bir adımla bağlanır |
| 17-24 | Cmaj7 Am7 Dm7 G7, sonra Cmaj7 Am7 Dm7-G7 Cmaj7 | hedef notalı cümleler; sonda Cmaj7 akoru (8x998x) |
9-16. ölçülerde dikkat: her arpejin son notası ile sonraki arpejin ilk notası arasında yalnızca bir adım var (B → A, C → D, C → B, D → E). Arpejler bile böyle bağlanınca melodi gibi akar.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Arpeji gör Metronomsuz. Her akor için önce akoru (ya da shell’ini) bas, sonra 5. pozisyonda arpejini pesten tize yavaşça çal ve her notanın adını söyle: “C, E, G, C, E, G”. | ||
| — | Süre: 5 dakika. | Sekiz arpeji tabsız çalabiliyor ve her notanın akordaki görevini (kök, üçlü, beşli, yedili) söyleyebiliyorsun. |
2. Triad arpejleri (ölçü 1-8) Döngüyü 1-8’e kur. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Sekizlikler eşit, G telindeki uzanmada el kaymıyor. |
3. 7’li arpejler (ölçü 9-16) Döngüyü 9-16’ya kur. Akor değişimlerindeki tek adımlık bağlantıları sesli söyle. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Akor değişimlerinde akış kopmuyor, her yedili net duyuluyor. |
4. Hedef notalar (ölçü 17-24) Döngüyü 17-24’e kur. Önce yalnızca her ölçünün ilk notasını (E, C, F, B, E, C, F-B, E) dörtlük olarak, döngüyle birlikte çal; sonra cümlelerin tamamını. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Her hedef nota tam 1’de (23. ölçüde 3’te de) ve tek bir adımla geliyor. |
5. Tüm etüt ve esneme hedefi 24 ölçünün hepsini baştan sona çal. | ||
| 60 → 80 → 100 BPM. | 80 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 100 BPM’de 2 tur. | 80 BPM’de dört temiz tur. 100 BPM esneme hedefi; zorlarsa 80’de kal. |
6. Kendi hedeflerin (yaratıcı) Gitar kanalını sustur ve 17-24’ü döngüye al. Her ölçüde kendi cümleni çal, ama tek bir kuralla: akor değiştiğinde yeni akorun üçlüsüne in (E, C, F, B). Sonra kuralı değiştir: yedilisine in (B, G, C, F). | ||
| — | — | İki tur boyunca bütün hedeflere tam 1’de inebiliyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Arpej gama dönüşüyor | araya akorda olmayan notalar giriyor | önce yavaşça, her notanın adını söyleyerek çal; yalnızca akor notaları. |
| Aynı perdede tel değiştirirken notalar birbirine karışıyor | parmak bir önceki teli susturmadan kalkıyor | parmak ucunu yuvarlayarak bir telden ötekine geç (rolling); önceki nota sussun. |
| G telindeki B için bütün el kayıyor | işaret parmağı uzanmıyor | yalnızca işaret 4’e uzansın, diğer parmaklar yerinde kalsın. |
| Hedef nota geç geliyor | önceki ölçünün sonunda acele ya da duraksama var | hedefi düşünerek çal: son iki notayı hedefe giden basamak olarak hisset. |
| Hep köke iniyorsun | kök güvenli geliyor | üçlü ve yedili daha renkli; önce yalnızca üçlüleri hedefle. |
| Arpejler mekanik duyuluyor | hep kökten başlıyorsun | 13-15’teki gibi üçlüden ya da yukarıdan başla. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| Döngünün dört triadını ve dört 7’li akorunu 5. pozisyonda arpej olarak çalabiliyorum. | |
| Bir arpeji kökten, üçlüden ya da yukarıdan başlatabiliyorum. | |
| Her akorun üçlüsünü ve yedilisini 5. pozisyonda gösterebiliyorum. | |
| Akor değişimlerinde hedef notaya bir adımla inebiliyorum. | |
| Tüm etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun