Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Kapoyu doğru takmak ve kapolu bir tabı okumak: tabdaki rakamlar kapodan sayılır. |
| 2 | Bir akor şeklinin kapo ile hangi akor olarak duyulduğunu bulmak (kapo 2’de G şekli = A). |
| 3 | G - C - D - Em yürüyüşünü başka bir tona transpoze etmek (C - F - G - Am). |
| 4 | 17 ölçülük etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | G, C, D, Em, Am ve küçük F akorlarını basabiliyorsun. |
| 2 | Pop/folk kalıbını (D (u) D U (d) U D U) ve son sekizlikte bırakmayı biliyorsun. |
| 3 | Yarım ses / tam ses ve diyez fikrini tanıyorsun: bir perde = yarım ses. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle: etütte gitarist G, C, D ve Em şekillerini basıyor ama bas A (La), D (Re), E (Mi) ve F# (Fa diyez) çalıyor ve ikisi kusursuz uyuyor. Sırrı gitarın 2. perdesindeki kapo.
Kapo bütün telleri bir perdede bastıran bir kıskaçtır. Kapoyu 2. perdeye takınca o perde yeni “eşik” olur: boş teller artık iki yarım ses (bir tam ses) daha tiz çalar. Bildiğin şekilleri kapoya göre basarsın ve her akor bir tam ses yukarıda duyulur:
| Şekil (kapo 2) | G | C | D | Em | F | Am |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Duyulan akor | A | D | E | F#m | G | Bm |
Kapoyu takarken onu perde telinin hemen arkasına, tellere düz ve sıkıca yerleştir. Sonra akort cihazıyla kontrol et; kapo bazen telleri hafifçe çekip akordu bozabilir.
Kapolu tab nasıl okunur?
Bu etüdün tabının başında “Capo fret 2” yazar. Bundan sonra:
- Tabdaki rakamlar kapodan sayılır.
0kapolu boş tel demektir (gerçekte 2. perde),3kapodan üç perde yukarı demektir (gerçekte 5. perde). - Akor adları şekli gösterir: akor kutusunda “G” görürsün, çünkü parmakların G şeklini basıyor. Duyulan akor iki yarım ses yukarıdaki A’dır. Kapolu şarkı kitaplarında da böyle yazılır.
- Oynatıcının alt kısmındaki klavye şeridi de perdeleri kapodan sayar; kapoyu orada “eşik” gibi düşün.
- Bas ve davul kapo kullanmaz; bas, duyulan akorların kökünü (A, D, E, F#) çalar.
Kapon yoksa etüdü yine çalabilirsin, ama bir tam ses pes duyulursun ve bas ile uyuşmazsın.
Transpoze
Transpoze, bir şarkıyı başka bir tona taşımaktır: örneğin şarkıcının sesi için daha tiz ya da daha pes bir ton. Kural tek: her akor aynı mesafe kayar, akor türü (majör, minör) değişmez.
Mesafeyi yarım seslerle sayarsın. Müzik alfabesinde E-F (Mi-Fa) ve B-C (Si-Do) arası yarım ses, diğer bütün komşu notalar arası tam sestir:
A A# B C C# D D# E F F# G G# A
G - C - D - Em yürüyüşü üç farklı tonda:
| Mesafe | 1. akor | 2. akor | 3. akor | 4. akor |
|---|---|---|---|---|
| Orijinal | G | C | D | Em |
| +2 yarım ses | A | D | E | F#m |
| +5 yarım ses | C | F | G | Am |
| +7 yarım ses | D | G | A | Bm |
Kapo bir transpoze kısayoludur: kapo 2’de G şekilleri +2’yi, kapo 5’te +5’i, kapo 7’de +7’yi verir. Ama kapo yalnızca yukarı taşır ve şekiller aynı kalır. Şekilleri değiştirmek de bir yoldur: +5 için C - F - G - Am şekillerini çalarsın.
Etüt iki bölüm, kapo baştan sona 2. perdede:
| Bölüm | Ne oluyor |
|---|---|
| A (ölçü 1-8) | G - C - D - Em şekilleri; duyulan A - D - E - F#m. 1-4 dörtlük aşağı vuruşlar, 5-8 pop kalıbı. |
| B (9-16) | yürüyüş +5 yarım ses transpoze: C - F - G - Am şekilleri. Kapo 2’de olduğu için duyulan D - G - A - Bm. 9-12 dörtlük, 13-16 pop kalıbı. |
| Son (17) | C şekli, tek vuruş (duyulan D). |
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Kapoyu tak, kulağınla kontrol et Kapoyu 2. perdeye tak, akordu kontrol et. G şeklini çal, sonra oynatıcıda 1. ölçüyü dinle: aynı akoru duyuyor olmalısın. Kapoyu çıkar ve G şeklini yeniden çal: bir tam ses pes. | ||
| — | Süre: 2 dakika. | Altı tel de vızıltısız çalıyor ve kapolu G, oynatıcıdaki akorla aynı duyuluyor. |
2. A bölümü Döngüyü 1-8. ölçülere kur. | ||
| 65 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Her akor 1’de, pop kalıbında kol hiç durmuyor. |
3. B bölümü (transpoze) Döngüyü 9-16. ölçülere kur. Önce küçük F’ye geçişi metronomsuz çalış: C → F → G. | ||
| 65 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | F şekli 1’de hazır; kalın iki tel çalmıyor. |
4. Tüm etüt ve esneme hedefi 17 ölçünün hepsini baştan sona çal. | ||
| 65 → 80 → 92 BPM. | 80 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 92 BPM’de 2 tur. | 80 BPM’de dört temiz tur. 92 BPM bir esneme hedefi; zorlarsa 80’de kal. |
5. Kâğıt üstünde transpoze Yukarıdaki alfabeyi kullanarak G - C - D - Em’i +4 yarım ses transpoze et ve yaz. Sonra kapoyu 4. perdeye takıp G şekillerini çal: yazdığın akorlar mı duyuluyor? (Cevap: B - E - F# - G#m.) | ||
| — | — | Dört akoru da doğru buluyorsun ve kapo 4 ile kulağınla doğruluyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Kapolu teller vızıldıyor | kapo perde telinden uzak ya da gevşek | kapoyu perde telinin hemen arkasına, tellere dik tak. |
| Kapoyu takınca akort bozuluyor | kapo telleri yana çekiyor | kapoyu düz tak ve akordu kapolu halde yeniden kontrol et. |
| Tabdaki rakamları gerçek perde sanıyorsun | kapo unutuluyor | tabın başındaki “Capo” yazısına bak; rakamlar hep kapodan sayılır. |
| Transpoze ederken akor türü değişiyor | Em’i “F#” diye yazıyorsun | kök kayar, tür kalır: minör akor minör kalır (Em → F#m). |
| E-F ya da B-C arasında yanlış sayıyorsun | her komşu notayı tam ses sanıyorsun | E-F ve B-C arası yarım sestir; arada diyez yok. |
| Küçük F’de ince e teli susuyor | işaret parmağı yalnızca B telini basıyor | işaret parmağını hafifçe yatır, iki teli birlikte kapatsın. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| Kapoyu vızıltısız takabiliyor ve akordu kontrol ediyorum. | |
| Kapolu tabda rakamların kapodan sayıldığını biliyorum. | |
| Kapo 2’de bir şeklin hangi akor olarak duyulduğunu söyleyebiliyorum. | |
| G - C - D - Em’i +2, +5 ve +7 yarım ses transpoze edebiliyorum. | |
| Tüm etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun