Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Gitarın ana parçalarını gösterip adlarını söyleyebilmek (akustik ve elektro). |
| 2 | Altı telin adını ve numarasını bilmek: kalından inceye E A D G B E, 6’dan 1’e. |
| 3 | Bu dersin kısa parçasını 60 BPM’de iki tur üst üste, her teli çalmadan önce adını söyleyerek çalmak. |
Ön koşullar
Hiçbir şey. Elinde bir gitar (akustik ya da elektro) olsun, yeter. Pena varsa kullan; yoksa başparmağınla çalabilirsin. Gitarın akortlu değilse de bu derste sorun değil; akortu bir sonraki derste öğreneceksin.
Açıklama
Önce dinle: oynatıcıda parçayı bir kez baştan sona çal. Altı farklı tel, kalından inceye ve geri, sonra hepsi birlikte. Şimdi bu sesleri çıkaran parçalara bakalım.
Gitarın parçaları. Yukarıdan aşağıya:
- Kafa: sapın ucundaki parça. Üzerindeki akort burguları telleri gerer ya da gevşetir.
- Eşik: kafa ile sapın birleştiği yerdeki küçük, oluklu parça. Teller buradan geçer.
- Sap ve önündeki klavye: basan elinin çalıştığı yer. Klavyeyi enine kesen ince metal çubuklara perde teli denir; iki perde teli arasındaki bölüm bir perdedir.
- Gövde: gitarın büyük kısmı. Akustikte ortasında ses deliği vardır; ses gövdenin içinde büyür.
- Köprü: tellerin gövdede bağlandığı yer.
- Elektroda ayrıca: tellerin altındaki manyetikler (titreşimi elektrik sinyaline çevirir), volume ve tone düğmeleri, manyetik seçici anahtar ve kablonun takıldığı jak girişi. Elektro gitar amfiye bağlanınca asıl sesini verir; bunu Amfi ve ton dersinde göreceksin.
Teller. Gitarı çalar gibi tuttuğunda en üstteki, en kalın tel 6. tel, en alttaki, en ince tel 1. teldir. Kalından inceye adları:
| Tel | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ad | E (Mi) | A (La) | D (Re) | G (Sol) | B (Si) | e (Mi) |
İki telin adı da E: kalın olana kalın E, ince olana ince e deriz; ince e, kalın E’den iki oktav tizdir. Sırayı akılda tutmak için: Elma Armut Dut, Gel Bize Erken.
Perdeler. Bir perdeye bastığında tel kısalır ve ses incelir. Tabda (gitar için kullanılan yazı sistemi) rakamlar perde numarasıdır: 0 boş tel, 3 ise 3. perde demektir. Bu dersin parçasında yalnızca boş teller var; ilk perdelere Basan el ve 1-2-3-4 ısınması dersinde basacaksın.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Parçaları göster Gitarı önüne koy. Kafadan köprüye kadar her parçaya dokun ve adını yüksek sesle söyle: kafa, akort burgusu, eşik, sap, klavye, perde teli, gövde, köprü (akustikte ses deliği, elektroda manyetikler ve düğmeler). | ||
| — | Süre: 2 dakika. | Hiç bakmadan, bir turda bütün parçaları doğru adlandırıyorsun. |
2. Kalından inceye Oynatıcıda döngüyü 1-6. ölçülere kur. Her ölçünün başında telin adını söyle, sonra çal. | ||
| 50 → 60 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 2 tur. | Hiç yanlış tel çalmadan, adlar notadan önce geliyor. |
3. Bütün parça 12 ölçünün hepsi: kalından inceye, inceden kalına, sonra altı tel birlikte. | ||
| 50 → 60 → 70 BPM. | 60 BPM’de 2 tur üst üste temiz; hazırsan 70 BPM’de 1 tur. | 60 BPM’de iki temiz tur; her nota 1. ya da 3. vuruşta. |
4. Rastgele tel testi Oynatıcıyı durdur. Birinden sana bir tel numarası ya da adı söylemesini iste (ya da kendin rastgele seç): “4!”, “B!”, “kalın E!”. O teli bul ve çal. | ||
| — | Süre: 2 dakika. | Üst üste 10 doğru cevap, her biri 2 saniyenin altında. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| “1. tel” denince kalın teli çalıyorsun | numaralar kalından başlıyor sanılıyor | 1. tel en ince, en tiz teldir; “1 ince” diye ezberle. |
| Tabı ters okuyorsun | kalın telin üst çizgide olacağı düşünülüyor | tabda en alt çizgi kalın E, en üst çizgi ince e’dir. |
| Bir teli çalarken yanındakiler de ses veriyor | hareket çok büyük | teli kısa, küçük bir hareketle çal; çalan elinin bileğini köprünün yakınına hafifçe yasla. |
| Kalın E ile ince e’yi karıştırıyorsun | ikisinin de adı E | her zaman “kalın E” ya da “ince e” diye söyle. |
| Nota hemen susuyor | basan elin ya da avucun tellere değiyor | basan elini tellerden uzak tut; çalan elinin avucunu tellerin üstünden kaldır. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| Gitarın parçalarını bakmadan gösterip adlandırabiliyorum. | |
| Altı telin adını kalından inceye ve inceden kalına sayabiliyorum: E A D G B E. | |
| Bir tel numarası duyunca o teli 2 saniyede buluyorum. | |
| Tabda hangi çizginin hangi tel olduğunu biliyorum. | |
| Parçayı 60 BPM’de iki tur üst üste temiz çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun